Circulaire Criteria voor Klimaatinstallaties: voor integrale Programma’s van Eisen met minder milieu-impact

De Circulaire Criteria voor Klimaatinstallaties helpen opdrachtgevers van (nieuw)bouw om integrale en consistente Programma’s van Eisen op te stellen die de milieu-impact van hun projecten verlagen. Met behulp van de Circulaire Criteria formuleren opdrachtgevers, zoals gemeenten en woningbouwcorporaties, hun ambitieniveau en komen ze tot een helder stappenplan en uitvraag naar leveranciers. Fabrikanten en installatie-adviseurs zijn geholpen met heldere verwachtingen en een technische onderbouwing van keuzes. De Circulaire Criteria zijn opgesteld door CE Delft in opdracht van Circonnect.

Download de Circulaire Criteria voor Klimaatinstallaties

U bepaalt het ambitieniveau

Het voordeel van werken met deze criteria is dat ze passen bij uw ambitieniveau. Opdrachtgevers bepalen zelf wat passend is voor huidige aanbestedingen én waar ze naartoe willen groeien in de toekomst. Dat geeft concrete handvatten voor een meerjarenplan, maar ook voor stakeholder management en het stapsgewijs meegroeien van partners.

Voor wie?

Opdrachtgevers van (nieuw)bouw
Kom tot een helder en consistent Programma van Eisen voor klimaatinstallaties en verlaag de milieu-impact van uw gebouwen
Installatie-adviseurs
Kom tot passende circulaire ambities voor klimaatinstallaties in (nieuw)bouwprojecten, loop voorop met concreet advies op maat en anticipeer op de behoefte van klanten

De criteria lossen twee veelvoorkomende problemen op

De Circulaire Criteria voor Klimaatinstallaties zijn ontwikkeld om antwoord te bieden op twee veel voorkomende problemen:

Inconsistente Programma’s van Eisen voor klimaatinstallaties. Zowel opdrachtgevers als fabrikanten kampen met onduidelijke richtlijnen voor het integraal ontwerp en de circulariteit van klimaatinstallaties. Dit levert verwarring en vertraging op. De Circulaire Criteria brengen duidelijkheid voor alle betrokken partijen.
Overgedimensioneerde klimaatinstallaties en onnodige milieu-impact gebouwen. Bij het ontwerpen van (nieuwe) gebouwen worden klimaatinstallaties vaak niet integraal meegenomen, wat leidt tot overdimensionering en onnodige milieubelasting. Zo zijn klimaatinstallaties verantwoordelijk voor maar liefst 59,8% van de milieu-impact bij woningrenovaties. Door de principes van circulariteit mee te nemen bij het opstellen van het Programma van Eisen, kan deze impact direct verkleind worden.

Een integrale benadering verlaagt uw milieu-impact

Naarmate de energieprestatie van gebouwen verbetert en onze energievoorziening verduurzaamt, verschuift het zwaartepunt van de milieubelasting naar het materiaalgebruik van installaties. Complexere, zwaardere systemen en frequente vervanging maken dat we klimaatdoelen zoals ‘alle woningen CO₂-neutraal in 2050’ niet halen als we ons richten op energie-efficiëntie alleen.

Producteisen zijn primair gericht op individuele toestellen en componenten, en niet op het binnenklimaat als systeem. Hierdoor worden, om te kunnen voldoen aan de huidige regels en programma’s van eisen, niet afgestemde en mogelijk overgedimensioneerde toestellen en componenten geplaatst. Tevens zijn garanties en contracten gebaseerd op de prestaties van individuele toestellen en niet op de gewenste prestatie van het systeem als geheel. Dit maakt ook inzet van circulaire concepten op levensduurverlenging, re-manufacturing en re-use moeilijker, ook hiervoor ontbreekt het aan prestatiereferenties.

Voor al deze punten bieden de Circulaire Criteria concrete handvatten voor verbetering.

Voor fabrikanten en adviseurs: bepaal je circulaire strategieën

Specifiek voor fabrikanten en adviseurs is een matrix ontwikkeld die de circulaire criteria koppelt aan circulaire strategieën voor ontwerpkeuzes. Alle strategieën zijn toepasbaar op zowel systeemniveau (zoals ventilatie- of warmtepompsystemen) als op productniveau (bijv. afzonderlijke componenten als warmtewisselaars of regeltechniek), en sluiten ze aan bij het FODAR-principe: Functie, Opwekking, Distributie, Afgifte en Regeling.

Vandaag nog aan de slag met de Circulaire Criteria

Opdrachtgevers kunnen vandaag nog aan de slag met deze criteria. Daarvoor hebben we een praktische checklist gemaakt waarmee je eerst je ambitieniveau en je toepassingsgebied bepaalt en vervolgens concrete stappen.

Stap 1: Download de Circulaire Criteria

Stap 2: Verken per onderwerp (hoofdstuk 1-5) de relevante criteria en bepaal je ambitieniveau

Stap 3: Maak een samenvatting van je aanpak met behulp van hoofdstuk 6 en de checklist op p. 23

Dit vind je misschien ook interessant…

Met de Circulaire Criteria kun je voor jouw project concrete doelstellingen formuleren. Circonnect heeft echter nog meer relevante tools gepubliceerd die je kunnen helpen om stappen te nemen richtig circulariteit en het verlagen van je milieu impact.

Overweeg om een Grondstof & Productpaspoort (GPP) op te stellen voor jouw product. De Leidraad GPP helpt daarbij.
Overweeg een Milieu Impact Berekening of LCA te vragen van leveranciers. Met de Milieu Impact Tool zet je snel de eerste stappen.
Bepaal de restwaarde van je installaties en kijk samen met leveranciers naar opties tor waardebehoud en nieuwe verdienmodellen

Meer ondersteuning nodig? Wij helpen je graag verder

Heb je behoefte aan verdere begeleiding of verdieping? Wij helpen je graag. In onze doe-het-zelf e-learning (vanaf begin 2026) nemen we je stap voor stap mee door alle criteria. Je kunt ook deelnemen aan een live workshop waarin je samen met andere geïnteresseerden uit de sector aan de slag gaat. Bekijk de Circonnect agenda voor de eerstvolgende doe-het-samen workshop. Wil je zelf een workshop organiseren binnen jouw sector of keten? Lilian van Hove helpt je graag verder (lilian@circonnect.org )

Updates criteria na pilotprojecten

In samenwerking met Squarewise en C-creators worden de Circulaire Criteria najaar 2025 en verder gevalideerd via twee praktijkpilots, waarbij de opgestelde technische kaders worden getoetst aan concrete ontwerp- en aanbestedingssituaties van woningcorporaties de Alliantie en Woonin. In de pilot worden de Circulaire Criteria én de PVE toegepast, waarbij gekeken wordt welke elementen overlappen en welke elkaar aanvullen. Zo wordt duidelijk hoe circulariteit daadwerkelijk kan worden geïntegreerd in zowel technische specificaties als projectprocessen. Aan de hand van deze inzichten zullen de Circulaire Criteria worden geupdated.

Aanpak en link met andere initiatieven

Deze criteria bouwen voort op het Programma van Eisen Circulaire klimaatinstallaties voor woningcorporaties van Squarewise (2025). De criteria zijn een verdere concretisering van de circulaire indicatoren onder het thema ‘Waardebehoud’, ‘Adaptief vermogen’, ‘Losmaakbaarheid’, ‘Levensduurverlenging’ en ‘Hergebruikpotentie’. Voor de criteria zelf wordt gebruik gemaakt van de volgende documenten:

● Meetmethodiek losmaakbaarheid versie 2.0 (DGBC, 2021).
● Methode Adaptief Vermogen Gebouwen versie 2.1 (DGBC, 2024).
● Naar een circulaire keten voor klimaatinstallaties, Belemmeringen en kansen voor CV-ketels en
LBKs (Copper8 & Merosch, 2022).

Ook past het ontwikkelen van de criteria binnen de Routekaart Circulaire Klimaatinstallaties (Circulaire Maakindustrie & Circulaire Bouwindustrie, 2025).