Innovatiecluster Drachten aan de slag met de Milieu Impact Tool

Welke keuze maakt écht verschil?

Bedrijven die hoogwaardige technische producten maken, krijgen steeds vaker dezelfde vragen: van opdrachtgevers, van klanten, en straks ook vanuit wetgeving rondom CSRD en het digitaal productpaspoort. Wat is de milieu-impact van jouw product? Waar komen de materialen vandaan? Die behoefte aan inzicht bracht zeven bedrijven uit het Innovatiecluster Drachten samen voor een workshop rondom de Milieu Impact Tool (MIT) van Circonnect, een tool waarmee je snel en onderbouwd beslissingen kunt nemen in je duurzame innovatieproces.

Het ICD is een samenwerkingsverband van 23 hightechbedrijven in Noord-Nederland die kennis, faciliteiten en research met elkaar delen. Concurreren doen ze niet. In het Green Mechatronics project pakten zeven van hen gezamenlijk de vraag naar milieu-inzicht aan: Exosens, Waters, Demcon, Astron, Ventura Systems, YP Your Partner en Variass. Elk bedrijf koos één product als uitgangspunt en werkt daar gedurende een jaar aan, verdeeld over drie werkvraagstukken: levenscyclusanalyse (LCA), productverduurzaming en re-manufacturing. CIRCO-trainer David van Nunen verzorgde voor het eerste werkvraagstuk een workshop rondom de MIT. Zes van de zeven bedrijven namen deel.

Niet alle knoppen zijn even groot

Een volledige levenscyclusanalyse is tijdrovend en vraagt om veel data uit de keten. De MIT werkt anders: in een paar uur maak je een eerste screening van de milieu-impact van een product, genoeg om te zien welke knoppen het meest de moeite waard zijn om aan te draaien. De workshop begon met een toelichting op wat de uitkomsten werkelijk zeggen en hoe betrouwbaar ze zijn.

De gebruiksvriendelijkheid viel op. Zoals Vincent Ligtenberg, projectmanager van het ICD Green Mechatronics project, het verwoordt: “Iemand met weinig voorkennis kan er al mee aan de slag en het gebruiken. … Het is zo gebruiksvriendelijk. Ik heb ook met andere invul-tools gewerkt. Maar daarvoor heb je toch veel meer uitleg en informatie nodig om het stap voor stap in te vullen.”

Een concrete take-away uit de workshop was de Gespreksleidraad Data & Innovatie: een overzichtsformulier dat je samen met stakeholders invult om vast te leggen wat je wil onderzoeken, welk doel je nastreeft en hoe je dat wil aanpakken. Direct inzetbaar als vertrekpunt voor het gesprek met leveranciers en andere (keten)partners.

Waar de winst zit

Naast zijn rol voor ICD is Ligtenberg actief R&D Project Engineer bij Exosens en daarmee ook deelnemer aan de workshop. Exosens ontwikkelt sensoren en detectiesystemen voor toepassingen in defensie, wetenschap en (medisch) onderzoek. Als product koos hij de kunststof behuizing met het gietrubber van een van die detectiesystemen: een afgebakend onderdeel waarvoor nog geen duurzaamheidsanalyse beschikbaar was. Het overige deel van het product is te complex voor de looptijd van een jaar.

Na de workshop ging Ligtenberg bij Exosens aan de slag met de richtingen die de eerste wegingen hadden opgeleverd: minder plastic gebruiken, en het productieproces nader bekijken, waarbij keuzes tussen gieten en frezen bijvoorbeeld het materiaalverlies en energiegebruik beïnvloeden. Ook de inkoop van energie bleek uit de MIT workshop een zelfstandige variabele die het totaalplaatje sterk kan beïnvloeden.

Voor de bestaande productie werkt Exosens al aan de verduurzaming van hun energiegebruik en -inkoop. De inzichten over materiaal en productieproces nemen ze mee naar de ontwikkeling van volgende producten. Als bijkomend inzicht voegde Ligtenberg daar zelf een derde richting aan toe: een hogere productopbrengst betekent minder afgekeurde producten, en daarmee minder verspilde energie en materialen.

En dan de keten in

De ervaringen van de andere clusterbedrijven onderstrepen hoe breed de MIT inzetbaar is. Bedrijven met een afgebakend product kwamen er snel mee uit de voeten, en de uitkomsten bleken goed vergelijkbaar met resultaten uit andere databases. Voor bedrijven met complexe machines, systemen met duizenden onderdelen uit meerdere landen, biedt de MIT een heldere richting aan waar het gesprek met ketenpartners het meest oplevert. Leveranciers die inzicht geven in de herkomst van hun materialen, klanten die gebruiksdata beschikbaar stellen: het zijn stappen die tijd vragen, maar die de grootste winst opleveren.

Ligtenberg verwoordt het kernachtig: “Sommige veranderingen leiden tot heel kleine verschillen. En er zijn ook kleine veranderingen die significante verschillen maken. Met dat laaghangend fruit moet je als eerste aan de slag, want dat kost je de minste tijd met het meeste resultaat.”

OPTIONEEL RONDOM VERVOLGACTIVITEIT

De volgende stap: producten terughalen

De deelnemers aan Green Mechatronics zijn inmiddels toe aan het volgende werkvraagstuk: re-manufacturing, reduce en reuse. Een aantal partijen in het cluster zijn daar al actief mee bezig en delen hun ervaringen tijdens projectbijeenkomsten. Maar ook de anderen willen hier de diepte in. Circonnect en het ICD organiseren daarom [dit is nog in ontwikkeling]

Photo by Jakub Żerdzicki on Unsplash