Textiel in beweging: van Nederlandse brands tot internationale ketens

Bij een groeiende groep bedrijven in de textielsector is Nederlandse kledingmerken, ontwerpers en branchepartijen zien steeds vaker wat circulair werken oplevert. Niet omdat het moet, maar omdat het helpt. Hoe verleng je de levensduur van je producten? Hoe verminder je stofoverschotten bij je fabrikanten? Wat doe je met onverkochte voorraad en retouren? En hoe maak je afspraken met leveranciers over milieu-impact en hoe meet je die impact überhaupt? 

Dit zijn geen abstracte vragen: ze komen rechtstreeks van de werkvloer van Nederlandse textielbedrijven die met hun ketens aan de slag zijn. Tegelijk weten ze wat er aankomt: UPV, ESPR, het verplichte Digitaal Productpaspoort. Circonnect werkt sinds de start van het CIRCO programma mee aan die beweging: met individuele bedrijven, met ketens en met de sector als geheel. Op bedrijfsniveau zijn concrete stappen gezet en is een track record opgebouwd in cases, samenwerkingen en instrumenten. De volgende stap: die aanpak systematisch uitbreiden naar keten- en sectorniveau; met een stevige, internationale dimensie.

Nieuwe producten en circulaire businessmodellen uit de CIRCO Tracks

Ruim tien jaar CIRCO Tracks in textiel hebben een breed palet aan circulaire strategieën opgeleverd. HAVEP onderzocht hoe circulariteit te integreren valt binnen de strikte veiligheidseisen van beschermende werkkleding. Emma Safety Footwear verkende shoes-as-a-service. Feelou ontwikkelde een circulaire zwangerschapsbh waarbij productontwikkeling en gedragsverandering hand in hand gaan. Wat die trajecten steeds blootleggen: circulaire ambities raken snel aan de keten. Wie verantwoordelijk is voor terugname, hoe retourlogistiek werkt, welke materialen er in een product zitten — dat zijn geen ontwerpproblemen, maar ketenopgaven.

Je ziet dat deelname aan een CIRCO Track ook daarna doorwerkt; de ene keer directer dan de andere.ASICS, dat in 2020 deelnam, verwerkte vanaf 2021 grootschalig gerecycled materiaal in nieuwe hardloopschoenen en lanceerde in 2024 samen met Fast Feet Grinded de NEOCURVE, een sneaker volledig ontworpen om te recyclen.
ByBorre introduceerde in 2022 Textile-as-a-Service via het Create-platform: een digitale ontwerptool waarmee merken en designers voortaan vanaf het garen omhoog ontwerpen, met directe toegang tot circulaire breimachines. Alle stoffen worden geleverd met een Textile Passport die inzicht geeft in herkomst, samenstelling en recyclebaarheid.

Of en in hoeverre de CIRCO Track direct aanleiding gaf tot deze stappen verschilt per bedrijf, maar de richting is consistent: bedrijven die de principes eenmaal doorleven, zetten ook buiten het programma concrete stappen.

Van bedrijfskleding naar de hele sector

De samenwerking tussen Circonnect en Modint, brancheorganisatie voor de Nederlandse mode- en textielsector, begon in 2019 met CIRCO Tracks rondom bedrijfskleding. Dit is een segment waar ketensamenwerking relatief goed te organiseren is vanwege de B2B-structuur en de praktische mogelijkheden voor inzameling bij de opdrachtgever. Deze tracks leverden hele concrete inzichten en initiatieven op rondom retourlogistiek en hoogwaardige recycling.

De samenwerking heeft inmiddels een veel bredere scope. De organisatie wil haar 400 leden, van kleine modemerken tot grote spelers, concrete stappen laten zetten richting circulair ondernemen, mede gedreven door de ESPR. Onder die Europese verordening gelden straks eisen aan productontwerp, materiaaltransparantie en traceerbaarheid voor vrijwel alle fysieke producten op de Europese markt.

De gezamenlijke training vertaalt dit naar de praktijk. Deelnemers analyseren hun eigen keten, brengen waardeverlies in kaart en formuleren een ambitiestatement voor hun organisatie. De vragen die daarbij boven komen zijn herkenbaar voor iedereen die in de sector werkt: Hoe zetten we vintage en tweedehands uit als vast onderdeel van ons retailmodel? Hoe kunnen we een repair-programma lanceren en klanten daarover informeren? Hoe sturen we onze ontwerpers op recyclebaarheid, monomaterialen en recycled content? Twee Modint-trainers, opgeleid in de CIRCO-methodiek, verzorgen de training en begeleiden deelnemers ook daarna verder vanuit hun langdurige relatie met de leden. Aangevuld met een jaarlijkse Next Steps dag georganiseerd door Modint en Circonnect voor alle oud-deelnemers, om voortgang te borgen en vervolgstappen te faciliteren.

Het Grondstof Productpaspoort voor textiel

Een van de concrete instrumenten die Circonnect voor de sector ontwikkelt, is een textielvariant van het Grondstof Productpaspoort (GPP). De leidraad voor de sector is binnenkort beschikbaar. Het GPP brengt data over materialen en product samen in één traceerbaar overzicht. Voor textiel zijn dat onder meer de vezelsamenstelling, niet-textiele delen van dierlijke oorsprong, de EUDR-relevante herkomst van houtvezels zoals viscose, zorg- en onderhoudsinstructies, reparatie-instructies voor gebruiker of professional, en take-back en inzamelroutes. Daarmee biedt het een praktische voorbereiding op het Digitaal Productpaspoort dat onder de ESPR verplicht wordt voor textiel. Wie wacht op die deadline, begint te laat: dataverzameling over de hele keten is een tijdrovend proces dat ketenafspraken vergt. Met de leidraad kunnen bedrijven stap voor stap relevante data in kaart brengen.

Internationaal: de keten stopt niet bij de grens

Nederland heeft eigenlijk weinig echte textielproducenten. De ontwerpers, merken en inkopers zijn hier — de fabrieken zitten in Azië, Noord-Afrika of Oost-Europa. De keten van een Nederlands kledingmerk strekt zich vrijwel altijd internationaal uit, wat internationale ketensamenwerking voor deze sector niet optioneel maar structureel noodzakelijk maakt.
Dat bleek ook tijdens de ESPR-training: vrijwel alle deelnemende merken hebben leveranciers in Aziatische producerende landen. Interesse in een mogelijke internationale Keten-Track was er direct. Circonnect verkent op dit moment samen met Modint, internationale partners en CIRCO Hubs in textielproducerende landen zoals Bangladesh, Sri Lanka, Turkije en Portugal de mogelijkheden hiervoor.

Ook binnen het internationale Hub netwerk is er aandacht voor textiel: CIRCO Hub Vlaanderen is intussen al actief op het snijvlak van textiel en interieur. In mei van dit jaar zijn ze gestart ze met een CIRCO Track Hout, Meubel en Textiel.

Foto: 正超 安 via Unsplash