Internationale ketentrack brengt de fietsaccu terug in beeld

Geen enkel bedrijf is groot genoeg om dit probleem alleen op te lossen. Die conclusie klonk afgelopen donderdag 12 maart door in de vergaderzaal van Specialized Bicycle Components in Arnhem, waar zo’n twintig organisaties uit Nederland en Duitsland de derde en laatste dag van de internationale CIRCO Keten-Track rondom e-bike batterijen afrondden. Na twee maanden samenwerken presenteerden de deelnemers concrete pilots en gezamenlijke systeemontwerpen. Het resultaat: een gedeelde blauwdruk voor een collaboratief hergebruiksysteem, met duidelijke stappen richting opschaling.

Regulatoire druk en strategische schaarste maken wachten geen optie

De wereldwijde vraag naar batterijen groeit snel, aangejaagd door e-bikes, elektrische voertuigen, elektrificatie van de industrie en stationaire energieopslag. Dat vergroot de druk op kritieke materialen als cobalt, lithium, nikkel en mangaan. Recycling bestaat, maar hergebruik en reparatie – waar meer waarde behouden blijft – zijn nauwelijks georganiseerd. Een belangrijk knelpunt daarbij: zodra een batterij bij een eindgebruiker is, verdwijnt het zicht op waar hij zich bevindt, in welke conditie hij verkeert en wat de restwaarde is. Zonder die informatie is hoogwaardig hergebruik structureel moeilijk te organiseren.

Tegelijkertijd verplicht de Europese Batterijverordening (EU 2023/1542) bedrijven tot concrete actie: producenten en importeurs moeten zich aansluiten bij een gezamenlijke inzamel- en recyclingorganisatie, met doelstellingen die oplopen tot 51 procent inzameling eind 2028 en 61 procent eind 2031. Daar bovenop komen minimumeisen voor gerecycled materiaalgehalte en terugwinningsdoelstellingen voor lithium: 50 procent eind 2027, oplopend naar 80 procent eind 2031. De ESPR (Ecodesign for Sustainable Products Regulation) voegt daar ontwerpverplichtingen aan toe: producten moeten aantoonbaar repareerbaar en recyclebaar zijn, en de CO2-voetafdruk over de hele levenscyclus moet worden gerapporteerd. Voor batterijen introduceert de Batterijverordening bovendien een gefaseerde verplichting tot een Digitaal Productpaspoort, waarvan de exacte invoeringstermijn per batterijcategorie nog wordt bepaald. De druk is meervoudig: strategisch, regulatoir én informatietechnisch.

CIRCO lanceerde begin 2026 de eerste internationale Keten-Track op dit thema, in samenwerking met Shift Cycling Culture, Battery Competence Cluster, Oost NL en de Effizienz-Agentur NRW namens CIRCO Duitsland. De track werd gefaciliteerd door trainers Mars Holwerda (NL) en Nadine Tiedemann (CIRCO Hub voor Nordrhein-Westfalen) en sectorexpert Erik Bronsvoort (Shift Cycling Culture).

Aan tafel zaten Nederlandse én Duitse bedrijven, waaronder een aantal wereldwijd opererende fietsmerken: Accell Group, Bosch eBike Systems, Circular Cycling, Ebikepartners, Fietsned, FOCUS Bikes, Koninklijke Gazelle, Hezelburcht, Lease a Bike Nederland, NOWOS, PreZero International, ROSE Bikes, Shimano Europe Group, Specialized Bicycle Components, Stichting OPEN, Studio MOM en Zhero Systems.

Van kansen in kaart naar concrete pilots

In de Keten-Track brengen de deelnemers het waardeverlies in de keten in kaart, verkennen (business)kansen, en werken gezamenlijk toe naar oplossingen. Programmamanager Pieter van Os ziet in de uitkomsten een patroon dat hij vaker tegenkomt in CIRCO-trajecten: individuele bedrijven hebben al stukken van een oplossing ontwikkeld, maar schaal ontbreekt.“De deelnemende bedrijven hebben samen een solide systeem gedefinieerd dat inzameling combineert met efficiëntere logistiek, betere herbestemming op basis van actuele batterij waarde en een gedeelde kennisbasis. Daarmee nemen de volumes en kwaliteit toe, wordt hogere waarde behouden en wordt de stroom voorspelbaarder.”

Dat individuele bedrijven elkaar daarin nodig hebben, is in Keten-Tracks een herkenbaar patroon: pas als partijen bij elkaar komen, wordt de logica van samenwerken zichtbaar. Een extra motivatie in deze track: een deel van de deelnemers moet op relatief korte termijn voldoen aan de nieuwe batterij regelgeving.

Erik Bronsvoort van Shift Cycling Culture is helder over wat er nodig is: “Geen enkel bedrijf is groot genoeg om dit probleem alleen op te lossen. We hebben samenwerking nodig door de hele keten, van ontwerp via verkoop en reparatie tot inzameling. Juist de diversiteit van grote én kleine bedrijven, verspreid over de keten, is cruciaal voor een werkend systeem.”

Een blauwdruk voor meer ketens

Dat 17 organisaties uit Nederland en Duitsland hier bij elkaar kwamen, was geen toeval. Shift Cycling Culture bracht vanuit haar uitgebreide netwerk in de internationale fietsindustrie de juiste bedrijven aan tafel. CIRCO NRW deed hetzelfde aan Duitse kant: actief wervend en activerend binnen de eigen regio. Samen met CIRCO Oost Nederland en het Battery Competence Cluster zorgden zij voor de organisatorische ruggengraat van de track.

Hergebruik organiseer je niet per bedrijf, maar per keten. Dat vraagt gedeeld eigenaarschap: gezamenlijke afspraken over rollen, stromen en waardedeling. Zonder die basis blijven ambities steken op bedrijfsniveau.

De aanpak is niet nieuw. Bij het Nederlandse Solar Re-use System voor Zon-PV begon het ook met CIRCO Keten-Tracks rondom zonnepanelen, montagesystemen en omvormers, gevolgd door pilots om de blauwdruk te toetsen. Inmiddels werkt een coalitie van circa dertig partijen aan de landelijke uitrol van een schaalbaar hergebruiksysteem voor volledige PV-installaties. Dat traject laat zien wat er mogelijk is als de keten de tijd neemt om het systeem stap voor stap op te bouwen. De Keten-Track rondom e-batterijen volgt dezelfde route, nu voor het eerst op internationaal niveau.

“De internationale uitwisseling tussen Duitse en Nederlandse bedrijven voegde uitzonderlijk veel waarde toe. Het toonde aan hoe cruciaal grensoverschrijdende samenwerking binnen de circulaire economie is om de grote uitdagingen aan te pakken en oplossingen te ontwikkelen die verder gaan dan nationale perspectieven,” benadrukt Nadine Tiedemann, manager van de CIRCO Hub Nordrhein-Westfalen.

De Keten-Track maakt inmiddels deel uit van een breder initiatief: het Battery Value Creation Program, een gezamenlijk programma van Shift Cycling Culture, CIRCO, Oost NL en EFA NRW, gericht op het structureel organiseren van waardebehoud in de e-bike keten.

Wat er nu moet gebeuren

Drie pilots zijn voorgesteld om het systeem stap voor stap te bewijzen in de praktijk. Pieter van Os is voorzichtig optimistisch, maar houdt ook de voeten op de grond: “Een eerste inschatting van het marktpotentieel voor Nederland alleen komt op 100 tot 200 miljoen euro per jaar, met substantiële milieuwinst en grotere strategische autonomie als resultaat. Dat rechtvaardigt een serieuze investering in de pilots. Voor de financiering hiervan wordt nu gewerkt aan een slimme fasering met een bijdrage van zowel partijen uit de industrie als publieke inbreng waarvan een deel al is toegezegd.”

Een blauwdruk in Nederland en Duitsland, met de potentie om als fundament te dienen voor uitrol in andere Europese landen. De basis ligt er.

Foto via onze partner Effizienz-Agentur NRW (CIRCO Nordrhein-Westfalen)